Gent wordt al enkele jaren 'overspoeld' door Oost-Europese migranten'. Dat gevoel leeft althans bij vele Gentenaars, zo bleek onlangs uit een peiling van de krant De Gentenaar. Knack vroeg Poliargus-redactielid en Gentse socioloog Pieter-Paul Verhaeghe om een genuanceerde kijk op de zaken.
Gent wordt al enkele jaren 'overspoeld' door Oost-Europese migranten. Dat gevoel leeft althans bij vele Gentenaars, zo bleek onlangs uit een peiling van de krant De Gentenaar. Knack vroeg Poliargus-redactielid en Gentse socioloog Pieter-Paul Verhaeghe om een genuanceerde kijk op de zaken. Klik hier voor het interview (PDF).
Op minder dan 2000 kilometer van Brussel ligt een heel erg verrassend stukje Europa: Moldavië. Bij het merendeel van de globetrotters doet het land niet meteen een belletje rinkelen en zelfs voor de meest fervente Oost-Europakenner is dit onontgonnen terrein. Moldavië is altijd al de speelbal geweest tussen het eerder Westers georiënteerde Roemenië en de USSR. Door de vaak wisselende overheersing hebben beide invloedssferen heel wat sporen nagelaten in Moldavië die tot op heden goed voelbaar zijn. Verslag vanuit een land op zoek naar een identiteit.
Uit een recente peiling onder de Gentse bevolking bleek dat 66,8% van de ondervraagden vindt dat de stad “maatregelen moet nemen om de toestromen van Oost-Europese migranten af te remmen”. Maar wie zijn nu eigenlijk die Oost-Europese migranten? En moet hoeveel zijn ze? Op basis van officiële cijfers geven we in dit blogstuk een beknopt antwoord op deze vragen.
Turkse en Marokkaanse meisjes doen het vaak minder goed op school en op de arbeidsmarkt. In dit boek zoeken Glorieux, Laurijssen en Koelet naar antwoorden aan de hand van zes kwalitatieve diepte-interviews. Wat zijn de belangrijkste belemmeringen voor een volwaardige participatie van deze vrouwen aan het onderwijs en op de arbeidsmarkt? En zijn er ook specifieke opportuniteiten? Welke rol spelen genderrelaties hierin?
“Links heeft jarenlang de multiculturele samenleving opgehemeld en de problemen ervan doodgezwegen.” Het is een vaakgehoorde stelling in rechtse kringen, getuige het discours over etnische minderheden van het Vlaams Belang, de N-VA en consorten. In zijn e-book ‘Links van de kerk. De linkerzijde en de multiculturele samenleving’ onderzoekt Jan Blommaert het waarheidsgehalte van deze stelling.
In haar boek ‘De witte media’ onderzoekt Katleen De Ridder hoe etnische minderheden in de Vlaamse media afgebeeld worden. Dat is een zeer relevante vraagstelling, aangezien nieuwsmedia erg bepalend zijn voor het denkkader van de publieke opinie over etnische minderheden. Het onderzoek komt tot twee grote bevindingen.
Het maatschappelijke debat over de gebrekkige ‘integratie’ van etnische minderheden woedt momenteel in alle hevigheid. Hierbij valt het op dat er vaak verwezen wordt naar meer culturalistische verklaringen (zoals de rol van waarden, religie, taal…). Een onderzoek naar meer structurele verklaringen vormt dan ook een verademing. En dat is precies wat de auteurs Glorieux, Laurijssen en Van Dorsselaer in dit boek trachten te doen. Ze onderzoeken in welke mate en op welke manier verschillen in onderwijsniveau en sociale achtergrond een verklaring bieden voor een meer problematische intrede op de arbeidsmarkt van etnische minderheden in Vlaanderen.
Een aantal weken geleden kende Vlaanderen zijn eigen identiteitsdebat in de opiniekaternen van De Standaard. Protagonisten van dienst waren Guy Verhofstadt en Bart De Wever. Het debat was om twee redenen interessant. Ten eerste vertolkten beide hoofdrolspelers twee extreme visies op identiteit: de postnationale non-identiteit van Verhofstadt en de monoculturele identiteit van De Wever. Ten tweede blonken de linkse partijen uit in hun afwezigheid. Zowel in het groene als het socialistische kamp bleef het oorverdovend stil. In dit blogstuk formuleer ik voorzichtig een linkse visie op identiteit. Er wordt beargumenteerd dat een collectieve identiteit niet per definitie slecht hoeft te zijn. Groepsidentiteiten kunnen ook positieve functies vervullen op voorwaarde dat ze niet uitsluitend of monocultureel ingevuld worden én dat de macht tot identiteitsconstructie gelijk verdeeld is.
De centrale vraag in dit boek is hoe jongeren een identiteit construeren in een etnisch en sociaal diverse stad als Brussel. Reeds uit bovenstaande vraag en uit de titel blijkt dat de auteurs een sociaalconstructivistische kijk op identiteiten hebben: identiteiten zijn meervoudig, hybride en veranderlijk; en etniciteit is slechts één identiteitsdimensie naast vele anderen. Een dergelijke kijk vormt een aangename afwisseling op de doorgaans culturalistische en unidimensionele beeldvorming over etnische minderheden in het dominante discours. Dit sociaalconstructivistische perspectief wordt in het boek vanuit diverse wetenschappelijke invalshoeken belicht en aan de hand van verschillende praktijkvoorbeelden geïllustreerd. Het is net deze combinatie van theorie en praktijk dat van dit boek zeker een aanrader maakt.
Rellen in een Brusselse gemeente, huwelijksmigratie, vrouwenonderdrukking… het zijn onderwerpen die de voorbije maanden niet uit het nieuws weg te slaan waren. Deze onderwerpen worden doorgaans in verband gebracht met dé Cultuur van etnische minderheden in het algemeen en dé Islam in het bijzonder. Net daarom stelt Ico Maly zich in zijn laatste boek tot doel om een kritische discoursanalyse te maken van het heersende discours over ‘de islam’, en hierdoor ook over ‘onszelf’. Verontwaardigd stelt hij vast dat het huidige culturalistische discours over etnische minderheden de socio-economische structuur van de samenleving onttrekt aan elke kritiek. “De focus op cultuur leidt de aandacht af van macht en geschiedenis.” Meteen wordt de wereld netjes verdeeld in een superieure ‘wij’ en een achterlijke ‘zij’.
De voorbije decennia hebben etnische minderheden verschillende namen gekregen. Gaande van ‘gastarbeider’ en ‘vreemdeling’ in de jaren 60 en 70, ‘migrant’ in de jaren 80, tot het meer recente ‘allochtoon’ vanaf de jaren 90. De centrale stelling in dit essay is dat deze begrippen telkens de symbolische uitingen zijn van een bepaald politiek-ideologisch paradigma. De momenteel dominante term ‘allochtoon’ weerspiegelt een culturalistisch verhaal dat ideologisch om verschillende redenen problematisch is. In dit essay overlopen we eerst de verschillende fasen in het discours over etnische minderheden. Vervolgens wordt er een voorzichtige poging ondernomen tot het formuleren van een nieuw vocabularium dat door links gebruikt kan worden.
"De mensen die ze allochtonen noemen, denken de hele dag na over wat het betekent om te horen bij de mensen die ze allochtonen noemen. Bij iedere sociale interactie worden ze eraan herinnerd dat dit niet hun land is".
Robert Vuistje, Alleen maar nette mensen, 2008.[1]
